AI hút trọn chip nhớ, thiết bị công nghệ phổ thông chịu áp lực nặng nề 3

Làn sóng trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc cán cân cung cầu của ngành bộ nhớ toàn cầu. Khi HBM, DRAM và NAND ngày càng được ưu tiên cho máy chủ và GPU AI, thị trường phần cứng tiêu dùng rơi vào thế lép vế, buộc nhiều nhà sản xuất phải cắt giảm sản lượng, điều chỉnh thiết kế và chấp nhận mặt bằng giá mới cao hơn trong giai đoạn 2026–2027.

Theo Nikkei Asia, tình trạng thiếu hụt chip nhớ đã lan rộng trên toàn chuỗi cung ứng. Trước áp lực chi phí ngày càng lớn, không ít hãng điện tử tiêu dùng phải hạ kế hoạch xuất xưởng năm 2026, thậm chí tháo dỡ chip nhớ từ hàng tồn kho cũ để duy trì dây chuyền cho các sản phẩm mới. Nhiều lãnh đạo trong ngành nhận định căng thẳng nguồn cung khó có thể hạ nhiệt trước năm 2027.

Những phân khúc chịu tác động rõ rệt nhất là thiết bị tầm trung và giá rẻ như TV, đầu thu kỹ thuật số, router gia đình, máy tính bảng phổ thông, smartphone và PC. Ngành ô tô cũng được xếp vào nhóm rủi ro cao, do chu kỳ kiểm định linh kiện dài và yêu cầu hỗ trợ kỹ thuật phức tạp hơn nhiều so với điện tử tiêu dùng.

Từ cuối năm ngoái, hàng loạt nhà sản xuất PC và thiết bị điện tử đã trực tiếp tìm đến Samsung Electronics và SK hynix để tìm nguồn cung bổ sung. Tuy nhiên, phần lớn nỗ lực này không mang lại kết quả. Các nhà sản xuất bộ nhớ đang ưu tiên công suất cho khách hàng AI và các nhà cung cấp dịch vụ đám mây, những đối tượng sẵn sàng trả giá cao cho HBM và các dòng bộ nhớ tiên tiến.

HBM hiện là thành phần không thể thiếu trong phần cứng AI, đặc biệt là GPU và máy chủ tăng tốc tính toán. Khi nhu cầu từ lĩnh vực AI vượt xa phần còn lại của thị trường, các hãng chip nhớ gần như không còn dư địa để phục vụ các khách hàng điện tử tiêu dùng vốn rất nhạy cảm về giá.

Một quản lý trong ngành nhận định rằng những thương hiệu từng ép giá và cắt giảm đơn hàng trong giai đoạn suy thoái đang ở thế bất lợi khi chu kỳ tăng trưởng mới xuất hiện. Ở thời điểm hiện tại, quan hệ với nhà cung cấp bộ nhớ trở thành yếu tố sống còn đối với các hãng phần cứng.

Ông P.S. Pua, CEO của Phison Electronics, cho rằng nhu cầu mạnh mẽ từ máy chủ và AI sẽ tiếp tục đẩy giá NAND flash tăng cao đến hết năm 2026. Điều này khiến các sản phẩm điện tử giá rẻ, đặc biệt là TV và đầu thu kỹ thuật số, khó duy trì biên lợi nhuận, kéo theo nguy cơ sụt giảm sản lượng.

Để thích ứng, một số hãng PC đang thiết kế lại các mẫu máy cấp thấp theo hướng để trống khe cắm bộ nhớ, cho phép người dùng tự nâng cấp sau. Các hãng khác chủ động cảnh báo đối tác phân phối về khả năng tăng giá bán. Một biện pháp mang tính tình thế là tái sử dụng chip nhớ từ hàng tồn kho không còn bán ra, dù giải pháp này chỉ phù hợp với thị trường thứ cấp và có thể ảnh hưởng đến độ bền linh kiện.

Chủ tịch Asustek Computer Jonney Shih thừa nhận toàn ngành PC gần như chắc chắn sẽ tăng giá trong năm 2026. Asus đang phải tái cơ cấu danh mục sản phẩm để đảm bảo lượng bộ nhớ khả dụng, đồng thời điều chỉnh cấu hình nhằm cân bằng giữa chi phí và nhu cầu thị trường.

Một lãnh đạo chuỗi cung ứng tại Nhật Bản đưa ra cảnh báo thẳng thắn với người tiêu dùng rằng nếu có kế hoạch mua máy tính hay điện thoại, nên mua sớm. Tỷ trọng chi phí chip nhớ trong tổng chi phí linh kiện của PC đã tăng từ khoảng 15 phần trăm lên gần 40 phần trăm chỉ trong thời gian ngắn.

Thực tế, giá bán đã phản ánh rõ áp lực này. Laptop cao cấp LG Gram Pro AI 2026 ghi nhận mức tăng giá hơn 40 phần trăm so với cùng kỳ. Ở mảng di động, Xiaomi, Oppo và Vivo đã đồng loạt cắt giảm dự báo xuất xưởng năm 2026 từ 10 đến 15 phần trăm so với năm trước.

Ngay cả Samsung Electronics, nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới, cũng không đứng ngoài vòng xoáy. Lãnh đạo mảng di động của hãng thừa nhận giá bộ nhớ tăng cao đang trực tiếp đe dọa sản lượng smartphone. Với ngành ô tô, thách thức còn lớn hơn do thiếu nguồn lực kiểm định và hỗ trợ kỹ thuật từ các nhà sản xuất bộ nhớ.

Một nguyên nhân mang tính cấu trúc là nhiều thiết bị phổ thông vẫn phụ thuộc vào các thế hệ DRAM cũ như DDR4 và LPDDR4. Trong khi đó, Samsung, SK hynix và Micron đang dần thu hẹp hoặc ngừng sản xuất DDR4 để tập trung cho HBM và DRAM tiên tiến phục vụ AI.

Hệ quả là giá DDR4 tăng mạnh. Theo TrendForce, giá giao ngay của DDR4 16GB đã tăng hơn 2.300 phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Giá hợp đồng dài hạn cũng tăng khoảng 60 phần trăm trong năm 2025 và được dự báo tiếp tục leo thang trong năm 2026. Với NAND flash, Omdia ước tính giá trong quý I năm 2026 có thể tăng khoảng 120 phần trăm so với cùng kỳ, do nhu cầu lưu trữ cho suy luận AI tăng vọt trong khi nguồn cung khó mở rộng nhanh.

Trước áp lực này, các nhà sản xuất điện tử chỉ còn hai lựa chọn là tăng giá bán hoặc cắt giảm cấu hình. Ngược lại, các hãng chip nhớ đang hưởng lợi lớn với biên lợi nhuận tăng mạnh trên toàn ngành. Giới phân tích cho rằng chu kỳ tăng trưởng đặc biệt của bộ nhớ có thể kéo dài ít nhất đến năm 2027, khi AI vẫn giữ vai trò trung tâm. Một hệ quả khó tránh là người tiêu dùng sẽ phải giữ thiết bị lâu hơn, còn các sản phẩm công nghệ giá rẻ sẽ ngày càng hiếm ở mức giá dễ tiếp cận như trước đây.